Жиі қойылатын сұрақтар

Түркияда телефонның IMEI нөмірі бұғатталады. Телефонды бұғаттан шығару құны 2022 жылы 6091 лираны құраса, 2023 жылдың 7 шілдесінен бастап билік бұл соманы 20 000 лираға дейін көтерді.

Яғни Түркияға әкелетін телефонды тек 4 ай қолдана аласыз.

IMEI бұғаттау дегеніміз не:

Телефондағы байланыс жоғалады, яғни мобильді интернетті пайдалана алмайсыз, қоңырау шала да, қабылдай да алмайсыз. Телефонның өзі жұмыс істей береді! Бірақ Wi‑Fi-ға қосылған кезде WhatsApp, Instagram және басқа кез келген қосымшаны қолдануға болады.

Апостиль — 1961 жылғы 5 қазандағы Гаага конвенциясына қосылған барлық елдерде құжаттардың заңды күшін тиісті дәрежеде мойындау үшін ресми түрде растау нысаны.

Апостиль әдетте құжаттың артқы бетіне немесе жеке параққа қойылады, одан кейін құжат тігіледі.

Апостильді қайдан алуға болады:

• Ресейде: Білім министрлігі және Әділет министрлігі
• Қазақстанда: ХҚКО (ЦОН)
• Қырғызстан мен Өзбекстанда: Әділет министрлігі

Апостильге арналған құжаттардың стандартты тізімі:

1. Жеке куәлік
2. Қосымшасы бар аттестаттың түпнұсқасы
3. Апостиль қоюға өтініш
4. Мемлекеттік баж төлемі

Denklik belgesi дегеніміз не?

Denklik — орта білім туралы аттестат немесе диплом Түркияның мектеп білім беру жүйесіне сәйкестігін растайтын сәйкестік куәлігі.

Денкликті өз еліңізде (Түркия Елшілігінде) де, Түркияда (Білім министрлігінде) де алуға болады.

Түркиядағы (Стамбұл) және Ресейдегі (Мәскеу) құжаттардың стандартты тізімі:

• Апостильденген 11-сынып аттестаты
• 10-сыныптың баға ведомості
• 9-сыныптың аттестаты
• Шетелдік төлқұжат
• Денклик өтініш нысаны

Оқудың бүкіл мерзіміне сақтандыру қажет. Егер дайындық жылына қабылдансаңыз, ТТР-ны тек 1 жылға мақұлдайды, ал факультетке өткен кезде 4 жылға өтініш бере аласыз.

Студенттік ТТР-ны тек Түркия университеттерінің біріне бакалавриат, магистратура немесе докторантура дәрежесіне түсу арқылы алуға болады.

Алғашқы ТТР үшін қажет:

1. ТТР-ға өтініш беру
2. Шетелдік төлқұжат
3. Түркияға соңғы кіру мөрінің көшірмесі
4. Биометриялық фото (4 дана)
5. Медициналық сақтандыру (sigorta)
6. Жалдау шарты/жатақханадан анықтама
7. Студенттік анықтама (öğrenci belgesi)
8. ТТР картасы үшін төлем (2024 жылы 565 лира)
9. Саусақ ізі коды

Студент 18 жасқа толмаған болса, қосымша:

• Апостильденген туу туралы куәліктің аудармасы
• Апостильденген келісім/сенімхаттың аудармасы

2024 жылы студенттік ТТР алу кезеңдері:

1. e-ikamet сайтында өтініш беру
2. Саусақ ізін тапсыру үшін көші-қон орталығына бару
3. Барлық қажетті құжаттарды жинау
4. Құжаттар пакетін университеттің International Office-іне тапсыру
5. Tebellüğ belgesi алу
6. Көші-қон қызметінен өтінішке мақұлдауды күту
7. PTT-ден (пошта қызметі) SMS алу
8. Карточканы PTT курьерінен алу🪪

Көшу алдында маңызды деп санайтын тұстарымыз:

• Жақын адамыңызға толық сенімхат ресімдеңіз. Отаныңыздағы мемлекеттік мекемеден құжат алу немесе банк шотын ашу қажет болатын жағдай туындауы мүмкін — мұндайда сенімхат үлкен көмек көрсетеді.
• Қажетті техниканы өзіңізбен бірге алып жүріңіз, өйткені Түркияда олар қымбатырақ. Ноутбук, телефон, құлаққап, фен, түзеткіш, электр ұстара және тағы басқа — бұлардың барлығы керек болады.
• Киім мен аяқ киім. Қажетті негізгі киімдерді, ыңғайлы кигізген аяқ киімді (көп жүруге тура келеді) алыңыз. Киюге мүмкін емес ескі заттарды алмаңыз. Түркияда шопингке шыға аласыз. Көшіп барған қала/аймақтың климатын зерттеп, ауа райына сай киім алыңыз.
• Тістеріңізді көшкенге дейін емдеп алыңыз. Тіл білмей Түркияның клиникаларын аралағаннан гөрі туған қалаңызда жасатқан жөн.
• Бірінші қажеттілік дәрілерін өзіңізбен алыңыз. Сондай-ақ Түркияда дәрілер негізінен басқа атаумен шығады, оларды белсенді зат бойынша іздеңіз.

Бұл жерде сізге нағыз гранттар мен стипендиялар туралы айтамыз.

Грант түрлері:

1. Türkiye Bursları — ең танымал, студенттің шығындарының барлығын дерлік жабатын грант. Бұл грант жайында жеке пост дайындаймыз.
2. Ислам даму банкінің гранты (İSDB) — Türkiye Bursları өтінішін беру кезінде сіз оған қатар өтініш бере аласыз.
3. Diyanet bursları — ислам ғылымдарына/теологияға байланысты бағыттарға арналған грант. Diyanet Bursları сізге Түркиядағы имам-хатип лицейлері мен ЖОО-ларда тегін діни білім беруді қамтамасыз етеді.
4. Университет гранты. Әр университетте өз тәртібі бар. Кейбір жеке университеттер гранттары бойынша тек тегін білім береді, ал кейбіреулері оған қоса стипендия, тегін тұру және тамақтану да ұсынады.

Гранты қалай алуға болады:

• ✔️ Өтініш беру кезінде халықаралық емтихандардың нәтижелерін ұсыну
• ✔️ Университеттің өзі қабылдайтын емтиханды тапсыру. Жоғары балл жинасаңыз, комиссия сізбен сұхбат жүргізіп, грант бере алады

Қашықтан оқыту келесі университеттерде бар:

1. İstanbul Üniversitesi
2. Anadolu Üniversitesi
3. Atatürk Üniversitesi

Бұл мәселені шешудің бірнеше жолы бар:

1. Қарапайым түрік телефонын сатып алу — түрік SIM-картасын салып, одан Wi‑Fi тарату
2. Қалта роутерін сатып алу және одан Wi‑Fi тарату
3. 2 IMEI слотын пайдалану — дерлік барлық телефонда 2 IMEI слоты бар (физикалық және электронды). Әрбір слотты 4 ай пайдалануға болады

8 айдан кейін не істеу керек?

1-ші нұсқаға қайтуға болады — қарапайым түрік телефонын сатып алу.

Көпшілік бізден «Томер мен хазырлық (дайындық жылы) арасындағы айырмашылық неде?» деп сұрайды.

Мәні:

Томер де, дайындық жылы да — университет жанындағы тілдік курстар.

Айырмашылығы:

Томер курстарына әркім қатыса алады, ал дайындық жылында тек ресми университет студенттері оқиды.

Түркияда алынатын халықаралық дипломдарға қатысты сұрақтарды жиі көреміз.

Осындай диплом — Mavi Diploma. Ол осы университетте алынған білім Швейцария, Италия, Чехия, Франция, Германия сияқты Еуропа елдерінде мойындалады дегенді білдіреді.

Mavi Diploma беретін университеттердің өзекті тізімі:

Туристік ТТР-ға кез келген тілек білдіруші өтініш бере алады. Соңғы уақытта Томер студенттерін қосқанда, көптеген адамға бас тартылып жатыр.

Алғашқы туристік ТТР үшін стандартты құжаттар:

1. ТТР беру сауалнамасы
2. 3/4 фото (4 дана)
3. Медициналық сақтандыру
4. Нотариалдық расталған жалдау шарты
5. Нумаратаж
6. Мем. баж төленгені жайлы түбіртек
7. Шетелдік төлқұжаттың көшірмесі
8. Түркияға кіру мөрінің көшірмесі
9. Үй иесінің TAPU көшірмесі
10. Үй иесінің икамет көшірмесі

Бұл — «Түркияға өз бетіңмен түс» бейне сериясының алтыншы бөлімі.

Негізгі сәттер:

• TÖMER мен дайындық жылы (hazırlık) арасындағы айырмашылық
• Әр оқыту түрінің құқықтары мен мүмкіндіктері
• ТТР алу мүмкіндіктері
• Әр нұсқаның артықшылықтары мен кемшіліктері

16 бен 25 жас аралығындағыларға 1 жылға 540 лира!

Сақтандыру компаниялары:

• Ana Sigorta
• Ankara Sigorta
• Türk Nippon Sigorta
• Demir Sigorta
• Ray Sigorta
• Gulf Sigorta

Қажетті құжаттар мен ақпарат:

1. Шетелдік төлқұжаттың сканері
2. Түркиядағы мекенжай
3. Жарамдылық мерзімі (1–2 жыл)
4. Сақтандырудың басталу күні (болашақ күн де болуы мүмкін)
5. Төлем түбіртегі

Түркияға келген соң қажетті маңызды ақпарат:

• Үлкен сомада ақша айырбастамаңыз — әуежайда және туристік жерлерде айырбастамаңыз. Егер лираңыз мүлдем жоқ болса, келген бойда қонақ үйге дейін жол жүруге және тамаққа жететіндей 100 долларға дейін ғана айырбастауға кеңес береміз. Стамбұлдың ең тиімді айырбастау пункттері Aksaray-Laleli станцияларында.
• Әуежайдан SIM-карта сатып алмаңыз, онда олар 300–400 лираға қымбат, сондай-ақ қонақ үйлердің жанындағы туристік жерлерде де қымбат. Қаланың тұрғын аудандарына барып, сол жерден сатып алыңыз.
• ТТР (кимлик) алу процесі бір ай немесе одан көп уақыт алатындықтан шетелдік төлқұжатыңызға SIM-карта сатып алуыңызға тура келеді. Құны тарифпен бірге 500-ден 700 лираға дейін.
• Түріктерге түрік тілін нашар білетініңізді көрсетпеуге тырысыңыз, әйтпесе алдауы мүмкін. Қайыршылардан (ересектерден де, балалардан да) сақ болыңыз. Олар көбіне «кедейсіп» жүреді, сондай-ақ сізді тонауы да мүмкін.
• Базарлар мен дүкендерде саудаласыңыз. Сатушылар келген адамды тез таниды және бағаны көтереді. Ұялмай айтысып, саудаласудан тартынбаңыз.
• Таксиге қолма-қол ақшамен төлеңіз. Картаңызды қосымшаларға байланыстырмаңыз — таксист келмеуі мүмкін немесе сіз тапсырысты бас тартасыз деп басқа жаққа кетуі мүмкін, ал сіздің картаңыздан бас тарту үшін ақша алынады. Сондай-ақ алдыңғы орынға отырыңыз, навигаторды қосыңыз (таксист көретіндей) және оның маршрутпен жүріп жатқанын, жолды созбай жатқанын қадағалаңыз.

Түркияға көшу үшін келесілерді дайындау қажет:

1. Қосымшасы бар 9-сынып аттестаты
2. 10-сыныптың баға ведомості
3. Қосымшасы бар, апостильденген 11-сынып аттестаты
4. Шетелдік төлқұжат. Төлқұжатыңыздың жарамдылық мерзімі кем дегенде бір жарым жыл қалғанына көз жеткізіңіз.
5. 18 жасқа толмаған болсаңыз, сенімхатты/келісімді апостильдеу қажет (түпнұсқасы)
6. Туу туралы куәлікті апостильдеу (көшірмесі)
7. Ең жақын адамыңа толық сенімхат жасап, бұл құжатты өз еліңде қалдыр.

🏡 Пәтер жалдау нұсқалары:

• Жылжымайтын мүлік агенттіктері — тұрғын үй табудың сенімді жолы, бірақ комиссияны ескеру қажет: жылдық жалдау ақысының 11–13% немесе бір айлық пәтер ақысы.
• Жеке тұрғын үй иелері — иелерінен тікелей жалдауға болады, бұл риэлтор комиссиясын үнемдеуге мүмкіндік береді.
• Онлайн-платформалар — Airbnb сияқты сервистер қысқа және ұзақ мерзімді жалдау ұсынады, бірақ бағалары көбіне жоғары.

📝 Жалдау шарттары:

• Шарт — әдетте ұзарту мүмкіндігімен 1 жылға жасалады.
• Кепіл — көбіне 1–2 айлық жалдау ақысы мөлшерінде кепіл талап етіледі.
• Коммуналдық қызметтер — жалдау ақысынан бөлек төленеді (электр, су, газ, интернет).
• Агенттік комиссиясы — агенттік арқылы жалдаса, 10–15% комиссия алынады.

🏠 Пәтер түрлері:

• ⭕️ Eşyalı — жиһаз бен тұрмыстық техникасы бар пәтерлер. Бұл нұсқа тұрғын үйді жарақтауға уақыт пен ақша жұмсағысы келмейтіндерге қолайлы. Жиынтыққа әдетте жиһаз, техника, кондиционер, ал кейде ыдыс та кіреді.
• ❌ Eşyasız — жиһазсыз пәтерлер. Бұл нұсқа жиһаз бен техника сатып алуды немесе жалдауды қажет етеді, бірақ интерьерді өз талғамыңызға және қажетіңізге қарай жасауға мүмкіндік береді.

ТТР-ға өтініш беру кезінде елге кіру күні тексеріледі, сәйкесінше сақтандыруды алу күні елге кіру күнінен бұрын көрсетілген болса, бұл мәселеге әкелуі мүмкін. Біз сізге кез келген күнге, оның ішінде алдын ала да, медициналық сақтандыру жасап бере аламыз.

Өтінішті толтырудың маңызды бөлігі — құжаттарды түрік тіліне аудару📝

Көптеген үміткер аударманы аударма бюросында жасатып, оны жергілікті нотариуста растайды. Сирек жағдайда университетке өтініш берудің бірінші кезеңі үшін мұндай аударма жеткілікті, алайда университет тек осы аударма себебінен бас тартуы мүмкін екенін ескеру керек.

Мәселе туындамайтын екі нұсқа бар:

• ☑️ Өз еліңіздегі аккредиттелген аудармашы жасаған және Түркия елшілігінде/консулдығында расталған аударма.
• ☑️ Түркиядағы аккредиттелген аудармашы жасаған және түрік нотариусы растаған аударма.

Екінші тәсілдің артықшылығы:

• 🔺 Үйден шықпай-ақ құжаттардың аудармасын аласыз
• 🔺 Ақша мен уақытты үнемдейсіз
• 🔺 Кез келген құжаттың сапалы тексерілген аудармасын аласыз

Стамбұлда үш әуежай бар:

• ✈️ Atatürk Havalimanı — жолаушы тасымалы ретінде жұмыс істемейді, тек дипломатиялық және жүк рейстерін жүзеге асырады.
• 🛩️ Sabiha Gökçen Havalimanı
• 🛬 İstanbul Havalimanı

Соңғы екеуі халықаралық жолаушы тасымалы мен ішкі рейстерді орындайды.

🛩️ Sabiha Gökçen Havalimanı (Азия жағында орналасқан)

Әуежайдың ішінде жақында метро станциясы ашылды, одан қалаға жете аласыз. Станцияны табу үшін Ⓜ️ белгілерін қадағалаңыз. Қызғылт метро желісі (M4) бойынша сіз жете аласыз:

• Метробус (Ünalan метро станциясы, Uzunçayır-да ауысу)
• Marmaray (Ayrılık Çeşmesi)
• Метроның басқа желілері (M8, M12)
• Немесе соңғы Kadıköy станциясына дейін

Әуежайдан HavaBus шаттлдары да жүреді. Әуежайдан шыққанда 50 метр қашықтықта автобус аялдамалары орналасқан. Кестесі мен бағалары www.havabus.com сайтында.

🛬 İstanbul Havalimanı (Еуропа жағында орналасқан)

• Havaİst. 16 түрлі маршрут бойынша жүреді, Sabiha Gökçen Havalimanı, Sultanahmet, Beşiktaş, Avcılar, Bakırköy және басқа соңғы станцияларға жетуге болады. Кестесі мен бағаларын мына сайттан көре аласыз: https://www.hava.ist/sefer-saatleri.php
• Жылдам метро (M11). Kağıthane соңғы станциясына дейін 30 минутта жетеді.

Иә, мағынасы бар, өйткені сақтандыру бағасы дүйсенбіден бастап өседі. Ал бұл сақтандыруды төмен бағада келесі жылы да пайдалана аласыз.

Жеке сақтандыру келісімі бар ауруханалар/дәріханалардағы ең минималды шығындарды жабады. Бірақ іс жүзінде бұл олай емес, мен өзім 1500 лираға жеке сақтандыру сатып алған кезде де, одан ТТР алудан басқа ешқандай пайда болмады.

Университетке соңғы тіркелу үшін келесі құжаттарды әкелу қажет:

• Шетелдік төлқұжат (ксерокөшірме)
• 11-сынып аттестатының түпнұсқасы және оның қосымшасы
• 11-сыныптың аттестаты мен оның қосымшасының түрік тіліне аудармасы
• Биометриялық фотосурет 3×4 / 4.5×6
• Денклик
• Шақыру хаты (kabul mektubu)
• Тілдік сертификат (болса)

Сақтандыру Түркияның барлық қалаларында жарамды болады. Бірақ ТТР-ға өтініш беру кезінде полисте көрсетілген қала өтініш берілетін қалаға сәйкес келуі міндетті.

Егер сіз Түркияда студент болсаңыз, студенттік көлік карталары (öğrenci kartı) қоғамдық көлікте жол ақысын үнемдеудің тамаша жолы болып табылады!

🪪 Студенттік карта дегеніміз не?

Бұл студенттер кез келген қоғамдық көлікті едәуір тиімді пайдалануға мүмкіндік беретін арнайы карта! Мысалы, қазіргі таңда Стамбұлда бір айлық абонемент 285 лираны құрайды!

🏘️ Әртүрлі қалалардағы ерекшеліктер

Түркияның әр қаласында карталарды пайдалану шарттары мен тарифтері әртүрлі. Мысалы, Стамбұлда Istanbulkart, Анкарада — Ankarakart, Измирде — Izmirim Kart қолданылады. Оқуды жоспарлап отырған қалаңыздың шарттары мен тарифтерін міндетті түрде біліп алыңыз. 🌍

Стамбұлда картаны қалай алуға болады?

• ✔️ Студент ретінде тіркелу: түрік жоғары оқу орнының немесе колледжінің тіркелген студенті болу қажет.
• ✔️ Қажетті құжаттарды жинау: оқу орнынан анықтама, жеке куәлік немесе төлқұжат, өзекті фото.
• ✔️ Өтініш беру және карта ақысын төлеу: жергілікті көлік кеңсесінде немесе көлік компаниясының сайтында онлайн.

Тек шетелдік төлқұжаттың алдыңғы бетінің сканері қажет.

«Bireysel Ödemeler» немесе «Para transferi» тармағын таңдаңыз. Açıklama-ға «sigorta» және соған ұқсас сөздерді жазбаңыз. Бұл өрісті бос қалдыра аласыз.